Duru
New member
Doğu Asya toplumlarında rüyaların anlamını tek bir “Japon yorumu” veya “Çin yorumu” üzerinden açıklamak da doğru olmaz. Çin, Japonya ve Kore gibi toplumların kendi tarihsel ve dini gelenekleri, modernleşme süreçleri ve popüler kültürleri birbirinden farklıdır.
Fakat kültürler arası araştırmalar bize genel olarak rüyanın yalnızca bireysel bir deneyim olmadığını gösteriyor.
Özellikle Batı dışındaki bazı toplumlarda rüyaların sosyal, dini ve kozmolojik anlamlar taşıyabildiği görülüyor. Batı Pasifik'teki farklı toplumları inceleyen antropolojik çalışmalar, rüyaların kimi topluluklarda ruhun başka zaman ve mekânlarda yaptığı yolculuklar olarak değerlendirilebildiğini ve bunun sosyal hayatla bağlantılı olabildiğini ortaya koyuyor. Cambridge
Bu perspektiften bakınca eşe para vermek, yalnızca “ben ne hissediyorum?” sorusundan ibaret olmayabilir.
Rüya, kişinin aileyle, toplumla ve gelecekle kurduğu ilişkinin bir parçası olarak da yorumlanabilir.
Afrika ve Göçebe Toplumlarda Rüyanın Sosyal Boyutu
Kültürler arası araştırmaların ilginç sonuçlarından biri de rüyanın anlatılmasının kendisinin sosyal bir davranış olabilmesi.
Tuareg toplumu üzerine yapılan akademik çalışmalarda rüyaların kişisel deneyim olmanın yanında sosyal ve kültürel bağlam içinde aktarıldığı, hatta rüya anlatılarının belirli toplumsal kullanımlarının bulunduğu gösteriliyor. Cambridge
Bu bize önemli bir ipucu veriyor:
Rüyayı yalnızca gördüğümüz şey olarak değil, onu kime anlattığımız ve nasıl anlattığımız olarak da değerlendirmek gerekiyor.
Türkiye'de rüyasını annesine anlatan biriyle eşine anlatan kişinin rüyaya yüklediği anlam bile farklı olabilir.
Örneğin kişi “Rüyamda sana para verdim” dediğinde eşi bunu “Bana destek olacağını düşünüyor” şeklinde yorumlayabilir.
Kayınvalide ise “Para vermek hayra işarettir” gibi geleneksel bir yorum yapabilir.
Psikolog ise “Son zamanlarda ekonomik kaygınız var mı?” diye sorabilir.
Üçü de aynı rüyaya bakıyor ama üç farklı anlamlandırma sistemi kullanıyor.
Para Rüyada Neden Güçlü Bir Sembol?
Para, diğer nesnelerden farklı olarak sosyal değer taşır.
Bir banknotun fiziksel değeri çok sınırlı olsa da toplum ona ekonomik bir değer atfeder. Bu nedenle para aynı zamanda güven, emek, statü ve alışveriş ilişkilerini temsil eder.
Eşe para vermek de bu yüzden sembolik olarak “değer aktarmak” şeklinde okunabilir.
Bu “sana değer veriyorum” anlamında olabilir.
Ama “senden bir şey bekliyorum” anlamına da gelebilir.
Hatta “sana karşı sorumluyum” veya “senin üzerinde ekonomik bir gücüm var” gibi daha karmaşık anlamlar bile taşıyabilir.
Bu noktada rüyadaki duygu, paranın kendisinden daha önemli hâle geliyor.
Para verirken mutlu muydunuz?
Huzurlu muydunuz?
Kaygılı mıydınız?
Mecbur hissediyor muydunuz?
Eşiniz parayı memnuniyetle mi aldı?
Parayı siz mi uzattınız, eşiniz mi istedi?
İşte yorumun yönünü değiştiren ayrıntılar bunlar.
Eşe Para Vermek Mutlaka Maddi Kazanç Anlamına mı Gelir?
Hayır. En azından bunu bilimsel olarak kesin biçimde söyleyemeyiz.
İnternette rüya yorumları arasında “eşine para vermek zenginliktir”, “para vermek kayıptır”, “eşine para vermek bolluk getirir” gibi birbirinin tam tersine sonuçlar görmek mümkün.
Bunun nedeni, rüya yorumlarının kültürel ve sembolik sistemlere dayanması.
Bilimsel açıdan ise rüyadan gelecekte gerçekleşecek ekonomik bir olayın güvenilir biçimde tahmin edilebileceğine dair sağlam bir yöntem bulunmuyor.
Bu nedenle rüyayı “gelecekten gelen kesin haber” şeklinde değerlendirmek yerine, kişinin mevcut hayatını düşünmesine yardımcı olan sembolik bir anlatı olarak ele almak daha temkinli.
Rüyada Eşe Para Vermenin Duruma Göre Farklı Yorumları
Eşiniz parayı mutlu şekilde alıyorsa: Bu durum paylaşım, destek, karşılıklılık veya evlilikte güven duygusuyla ilişkilendirilebilir.
Parayı isteksizce veriyorsanız: Ekonomik yük, zorunluluk veya ilişkideki sorumlulukların sizi yorduğunu düşündürebilir.
Çok miktarda para veriyorsanız: Büyük bir maddi karar, yatırım, borç veya gelecek planı zihninizi meşgul ediyor olabilir.
Bozuk para veriyorsanız: Günlük küçük harcamalar, maddi ayrıntılar veya “küçük şeylerin birikmesi” gibi bir tema düşünülebilir.
Eşiniz sizden para istiyorsa: Bu, gerçek hayattaki ekonomik taleplerin veya eşinizin ihtiyaçlarına ilişkin düşüncelerinizin yansıması olabilir.
Eşinize gizlice para veriyorsanız: İlişkide söylenmemiş bir konu, gizli bir destek veya paylaşılmamış bir endişe üzerinde düşünmek mümkün.
Bunların hiçbiri evrensel formül değil. Aynı sembol farklı kişilerde farklı anlamlara gelebilir.
Benim İçin En Dikkat Çekici Nokta: Para mı, Eş mi?
Bu rüyayı yorumlarken bence en önemli soru “Para ne demek?” değil.
“Neden özellikle eşime verdim?”
Çünkü rüyanın asıl ilişkisel unsuru burada.
Para bir arkadaşınıza verilseydi başka bir yorum yapılabilirdi.
Çocuğunuza verilseydi bakım ve sorumluluk teması daha fazla öne çıkabilirdi.
Bir yabancıya verilseydi yardım, kayıp, güven veya belirsizlik gibi başka anlamlar düşünülebilirdi.
Eşe verilmesi ise doğrudan ortak hayatı ilgilendiriyor.
Bu nedenle ben böyle bir rüya gördüğümde önce son dönemde eşimle ilgili hangi konuların zihnimi meşgul ettiğine bakardım: para, gelecek, güven, borç, ev, çocuk, kariyer, fedakârlık veya ortak hedefler…
Erkek ve Kadın Yorumlarını Birbirinden Keskin Biçimde Ayırmak Doğru mu?
Bence hayır.
Erkeğin rüyayı “başarı ve ekonomik yeterlilik” üzerinden yorumlaması mümkün.
Kadının ise “ilişki, aile ve sosyal sorumluluk” üzerinden yorumlaması mümkün.
Ama bunun tersi de en az o kadar mümkün.
Ekonomik olarak başarılı bir kadın için eşine para vermek kişisel başarı ve bağımsızlık duygusunu temsil edebilir.
Aile sorumluluklarını önemseyen bir erkek için aynı rüya ilişki ve bakım duygusuyla bağlantılı olabilir.
Dolayısıyla cinsiyet, rüyanın yorumunda tek başına belirleyici bir anahtar değil.
Asıl belirleyiciler arasında kişinin ekonomik durumu, evlilik biçimi, kültürü, yaşı, yaşadığı dönem, aile yapısı, kişisel deneyimleri ve rüyadaki duygusu bulunuyor.
Üstelik rüyaların kültürel olarak nasıl anlatıldığı ve yorumlandığı konusunda yapılan antropolojik çalışmalar da toplumsal bağlamın önemini vurguluyor. Cambridge+1
Küresel Kültürler Arasında Ortak Nokta Ne?
İlginç biçimde farklı kültürlerde yorum yöntemleri değişse de ortak bir nokta var:
Rüyalar, insanların hayatlarında önemli gördükleri konularla ilişkilendiriliyor.
Eski Mısır'da rüyalar geleceğe dair işaretler olarak değerlendirilebiliyordu. British Museum+1
İslami gelenekte rüyalar farklı kategoriler içinde değerlendiriliyor ve kişinin gündüz zihnini meşgul eden şeylerin rüyaya yansıyabileceği açıkça belirtiliyor. Sunnah+1
Bazı antropolojik araştırmalarda rüyalar sosyal ve dini yaşamın bir parçası olarak ele alınıyor. Cambridge
Modern nörobilim ise rüyaların hafıza ve duygusal işlemlemeyle ilişkisini araştırıyor. PubMed+1
Yani yöntemler farklı olsa da insanın rüyaya önem vermesinin ortak bir nedeni var gibi görünüyor: Rüya, kişinin hayatında anlam taşıyan şeyleri yoğun ve sembolik bir biçimde bir araya getirebiliyor.
Sonuç: Rüyada Eşine Para Vermek İçin Tek Bir Anlam Aramak Yerine Kendinize Bunları Sorun
Rüyada eşine para vermek; paylaşma, destek, güven, sorumluluk, ekonomik kaygı, güç dengesi, ortak gelecek veya ilişkideki karşılıklılık gibi pek çok temayı sembolize edebilir.
İslami gelenekte rüyaların tek tip olmadığı kabul edildiği için, görülen rüyayı otomatik olarak bir gelecek haberi şeklinde değerlendirmek doğru olmaz. Sunnah+1
Modern bilim açısından da rüyaların kişisel anılar, duygular ve uyanık yaşam deneyimleriyle bağlantılı olabileceğine dair araştırmalar var; fakat belirli bir rüya sembolünün herkes için aynı anlama geldiğini gösteren güvenilir bir bilimsel sözlük bulunmuyor. PubMed+1
Bu nedenle “Rüyada eşime para verdim, kesin olarak şu olacak” demektense şu sorular daha anlamlı olabilir:
Son günlerde eşimle para hakkında konuştum mu?
Evliliğimizde ekonomik sorumlulukları nasıl paylaşıyoruz?
Eşime karşı kendimi destekleyici mi, yoksa borçlu mu hissediyorum?
Para benim için başarı mı, güven mi, özgürlük mü, sorumluluk mu?
Rüyada parayı verirken ne hissettim?
Eşim parayı alırken nasıl davranıyordu?
Bu rüyadaki en güçlü unsur para mıydı, yoksa eşimle olan ilişkim miydi?
Bence son soru özellikle önemli.
Çünkü bazen rüyada görülen para, gerçekten para hakkında değildir.
Bazen mesele “Birlikte hayat kurarken birbirimize ne veriyoruz?” sorusudur.
Ve bu “vermek” sadece para olmayabilir; zaman, emek, güven, destek, fedakârlık, sevgi veya sorumluluk da olabilir.
Sizin yorumunuz ne olurdu? Rüyada eşinize para verdiğinizde bunu daha çok maddi bolluk, aile sorumluluğu, eşe destek, ekonomik kaygı, güç paylaşımı veya ilişkide karşılıklılık açısından mı değerlendirirdiniz? Ayrıca aynı rüyayı farklı kültürlerde yaşayan insanların neden farklı yorumlayabileceğini düşünüyor musunuz?
Kaynaklar ve Güvenilir Referanslar
- Sahih Muslim, The Book of Dreams, 2263a: Rüyaların farklı türleri ve kişinin zihnini meşgul eden konuların rüyaya yansıması. Sunnah
- Sunan Ibn Majah, 3905–3907: Rüyaların üç türü hakkında hadisler. Sunnah+1
- Jami` at-Tirmidhi, 2280: Rüya ve rüya yorumlamaya ilişkin rivayetler. Sunnah
- British Museum, Papyrus Chester Beatty III: MÖ yaklaşık 1220 tarihli Eski Mısır rüya yorumlama metni. British Museum
- British Museum, Hieroglyphs: Unlocking Ancient Egypt: Eski Mısır'da rüyaların gelecekle ilişkilendirilmesi ve rüya listeleri. British Museum
- Çörekçi, S., The Dream Diary of an Ottoman Governor: Kulakzade Mahmud Pasha's Düşnama, International Journal of Middle East Studies, 2021. Osmanlı ve İslam dünyasında rüya kültürünün tarihsel bağlamı. Cambridge Resolve+1
- Scarpelli ve arkadaşları, rüya, REM uykusu ve duygusal işlemleme üzerine derlemeler. PubMed+1
Fakat kültürler arası araştırmalar bize genel olarak rüyanın yalnızca bireysel bir deneyim olmadığını gösteriyor.
Özellikle Batı dışındaki bazı toplumlarda rüyaların sosyal, dini ve kozmolojik anlamlar taşıyabildiği görülüyor. Batı Pasifik'teki farklı toplumları inceleyen antropolojik çalışmalar, rüyaların kimi topluluklarda ruhun başka zaman ve mekânlarda yaptığı yolculuklar olarak değerlendirilebildiğini ve bunun sosyal hayatla bağlantılı olabildiğini ortaya koyuyor. Cambridge
Bu perspektiften bakınca eşe para vermek, yalnızca “ben ne hissediyorum?” sorusundan ibaret olmayabilir.
Rüya, kişinin aileyle, toplumla ve gelecekle kurduğu ilişkinin bir parçası olarak da yorumlanabilir.
Afrika ve Göçebe Toplumlarda Rüyanın Sosyal Boyutu
Kültürler arası araştırmaların ilginç sonuçlarından biri de rüyanın anlatılmasının kendisinin sosyal bir davranış olabilmesi.
Tuareg toplumu üzerine yapılan akademik çalışmalarda rüyaların kişisel deneyim olmanın yanında sosyal ve kültürel bağlam içinde aktarıldığı, hatta rüya anlatılarının belirli toplumsal kullanımlarının bulunduğu gösteriliyor. Cambridge
Bu bize önemli bir ipucu veriyor:
Rüyayı yalnızca gördüğümüz şey olarak değil, onu kime anlattığımız ve nasıl anlattığımız olarak da değerlendirmek gerekiyor.
Türkiye'de rüyasını annesine anlatan biriyle eşine anlatan kişinin rüyaya yüklediği anlam bile farklı olabilir.
Örneğin kişi “Rüyamda sana para verdim” dediğinde eşi bunu “Bana destek olacağını düşünüyor” şeklinde yorumlayabilir.
Kayınvalide ise “Para vermek hayra işarettir” gibi geleneksel bir yorum yapabilir.
Psikolog ise “Son zamanlarda ekonomik kaygınız var mı?” diye sorabilir.
Üçü de aynı rüyaya bakıyor ama üç farklı anlamlandırma sistemi kullanıyor.
Para Rüyada Neden Güçlü Bir Sembol?
Para, diğer nesnelerden farklı olarak sosyal değer taşır.
Bir banknotun fiziksel değeri çok sınırlı olsa da toplum ona ekonomik bir değer atfeder. Bu nedenle para aynı zamanda güven, emek, statü ve alışveriş ilişkilerini temsil eder.
Eşe para vermek de bu yüzden sembolik olarak “değer aktarmak” şeklinde okunabilir.
Bu “sana değer veriyorum” anlamında olabilir.
Ama “senden bir şey bekliyorum” anlamına da gelebilir.
Hatta “sana karşı sorumluyum” veya “senin üzerinde ekonomik bir gücüm var” gibi daha karmaşık anlamlar bile taşıyabilir.
Bu noktada rüyadaki duygu, paranın kendisinden daha önemli hâle geliyor.
Para verirken mutlu muydunuz?
Huzurlu muydunuz?
Kaygılı mıydınız?
Mecbur hissediyor muydunuz?
Eşiniz parayı memnuniyetle mi aldı?
Parayı siz mi uzattınız, eşiniz mi istedi?
İşte yorumun yönünü değiştiren ayrıntılar bunlar.
Eşe Para Vermek Mutlaka Maddi Kazanç Anlamına mı Gelir?
Hayır. En azından bunu bilimsel olarak kesin biçimde söyleyemeyiz.
İnternette rüya yorumları arasında “eşine para vermek zenginliktir”, “para vermek kayıptır”, “eşine para vermek bolluk getirir” gibi birbirinin tam tersine sonuçlar görmek mümkün.
Bunun nedeni, rüya yorumlarının kültürel ve sembolik sistemlere dayanması.
Bilimsel açıdan ise rüyadan gelecekte gerçekleşecek ekonomik bir olayın güvenilir biçimde tahmin edilebileceğine dair sağlam bir yöntem bulunmuyor.
Bu nedenle rüyayı “gelecekten gelen kesin haber” şeklinde değerlendirmek yerine, kişinin mevcut hayatını düşünmesine yardımcı olan sembolik bir anlatı olarak ele almak daha temkinli.
Rüyada Eşe Para Vermenin Duruma Göre Farklı Yorumları
Eşiniz parayı mutlu şekilde alıyorsa: Bu durum paylaşım, destek, karşılıklılık veya evlilikte güven duygusuyla ilişkilendirilebilir.
Parayı isteksizce veriyorsanız: Ekonomik yük, zorunluluk veya ilişkideki sorumlulukların sizi yorduğunu düşündürebilir.
Çok miktarda para veriyorsanız: Büyük bir maddi karar, yatırım, borç veya gelecek planı zihninizi meşgul ediyor olabilir.
Bozuk para veriyorsanız: Günlük küçük harcamalar, maddi ayrıntılar veya “küçük şeylerin birikmesi” gibi bir tema düşünülebilir.
Eşiniz sizden para istiyorsa: Bu, gerçek hayattaki ekonomik taleplerin veya eşinizin ihtiyaçlarına ilişkin düşüncelerinizin yansıması olabilir.
Eşinize gizlice para veriyorsanız: İlişkide söylenmemiş bir konu, gizli bir destek veya paylaşılmamış bir endişe üzerinde düşünmek mümkün.
Bunların hiçbiri evrensel formül değil. Aynı sembol farklı kişilerde farklı anlamlara gelebilir.
Benim İçin En Dikkat Çekici Nokta: Para mı, Eş mi?
Bu rüyayı yorumlarken bence en önemli soru “Para ne demek?” değil.
“Neden özellikle eşime verdim?”
Çünkü rüyanın asıl ilişkisel unsuru burada.
Para bir arkadaşınıza verilseydi başka bir yorum yapılabilirdi.
Çocuğunuza verilseydi bakım ve sorumluluk teması daha fazla öne çıkabilirdi.
Bir yabancıya verilseydi yardım, kayıp, güven veya belirsizlik gibi başka anlamlar düşünülebilirdi.
Eşe verilmesi ise doğrudan ortak hayatı ilgilendiriyor.
Bu nedenle ben böyle bir rüya gördüğümde önce son dönemde eşimle ilgili hangi konuların zihnimi meşgul ettiğine bakardım: para, gelecek, güven, borç, ev, çocuk, kariyer, fedakârlık veya ortak hedefler…
Erkek ve Kadın Yorumlarını Birbirinden Keskin Biçimde Ayırmak Doğru mu?
Bence hayır.
Erkeğin rüyayı “başarı ve ekonomik yeterlilik” üzerinden yorumlaması mümkün.
Kadının ise “ilişki, aile ve sosyal sorumluluk” üzerinden yorumlaması mümkün.
Ama bunun tersi de en az o kadar mümkün.
Ekonomik olarak başarılı bir kadın için eşine para vermek kişisel başarı ve bağımsızlık duygusunu temsil edebilir.
Aile sorumluluklarını önemseyen bir erkek için aynı rüya ilişki ve bakım duygusuyla bağlantılı olabilir.
Dolayısıyla cinsiyet, rüyanın yorumunda tek başına belirleyici bir anahtar değil.
Asıl belirleyiciler arasında kişinin ekonomik durumu, evlilik biçimi, kültürü, yaşı, yaşadığı dönem, aile yapısı, kişisel deneyimleri ve rüyadaki duygusu bulunuyor.
Üstelik rüyaların kültürel olarak nasıl anlatıldığı ve yorumlandığı konusunda yapılan antropolojik çalışmalar da toplumsal bağlamın önemini vurguluyor. Cambridge+1
Küresel Kültürler Arasında Ortak Nokta Ne?
İlginç biçimde farklı kültürlerde yorum yöntemleri değişse de ortak bir nokta var:
Rüyalar, insanların hayatlarında önemli gördükleri konularla ilişkilendiriliyor.
Eski Mısır'da rüyalar geleceğe dair işaretler olarak değerlendirilebiliyordu. British Museum+1
İslami gelenekte rüyalar farklı kategoriler içinde değerlendiriliyor ve kişinin gündüz zihnini meşgul eden şeylerin rüyaya yansıyabileceği açıkça belirtiliyor. Sunnah+1
Bazı antropolojik araştırmalarda rüyalar sosyal ve dini yaşamın bir parçası olarak ele alınıyor. Cambridge
Modern nörobilim ise rüyaların hafıza ve duygusal işlemlemeyle ilişkisini araştırıyor. PubMed+1
Yani yöntemler farklı olsa da insanın rüyaya önem vermesinin ortak bir nedeni var gibi görünüyor: Rüya, kişinin hayatında anlam taşıyan şeyleri yoğun ve sembolik bir biçimde bir araya getirebiliyor.
Sonuç: Rüyada Eşine Para Vermek İçin Tek Bir Anlam Aramak Yerine Kendinize Bunları Sorun
Rüyada eşine para vermek; paylaşma, destek, güven, sorumluluk, ekonomik kaygı, güç dengesi, ortak gelecek veya ilişkideki karşılıklılık gibi pek çok temayı sembolize edebilir.
İslami gelenekte rüyaların tek tip olmadığı kabul edildiği için, görülen rüyayı otomatik olarak bir gelecek haberi şeklinde değerlendirmek doğru olmaz. Sunnah+1
Modern bilim açısından da rüyaların kişisel anılar, duygular ve uyanık yaşam deneyimleriyle bağlantılı olabileceğine dair araştırmalar var; fakat belirli bir rüya sembolünün herkes için aynı anlama geldiğini gösteren güvenilir bir bilimsel sözlük bulunmuyor. PubMed+1
Bu nedenle “Rüyada eşime para verdim, kesin olarak şu olacak” demektense şu sorular daha anlamlı olabilir:
Son günlerde eşimle para hakkında konuştum mu?
Evliliğimizde ekonomik sorumlulukları nasıl paylaşıyoruz?
Eşime karşı kendimi destekleyici mi, yoksa borçlu mu hissediyorum?
Para benim için başarı mı, güven mi, özgürlük mü, sorumluluk mu?
Rüyada parayı verirken ne hissettim?
Eşim parayı alırken nasıl davranıyordu?
Bu rüyadaki en güçlü unsur para mıydı, yoksa eşimle olan ilişkim miydi?
Bence son soru özellikle önemli.
Çünkü bazen rüyada görülen para, gerçekten para hakkında değildir.
Bazen mesele “Birlikte hayat kurarken birbirimize ne veriyoruz?” sorusudur.
Ve bu “vermek” sadece para olmayabilir; zaman, emek, güven, destek, fedakârlık, sevgi veya sorumluluk da olabilir.
Sizin yorumunuz ne olurdu? Rüyada eşinize para verdiğinizde bunu daha çok maddi bolluk, aile sorumluluğu, eşe destek, ekonomik kaygı, güç paylaşımı veya ilişkide karşılıklılık açısından mı değerlendirirdiniz? Ayrıca aynı rüyayı farklı kültürlerde yaşayan insanların neden farklı yorumlayabileceğini düşünüyor musunuz?
Kaynaklar ve Güvenilir Referanslar
- Sahih Muslim, The Book of Dreams, 2263a: Rüyaların farklı türleri ve kişinin zihnini meşgul eden konuların rüyaya yansıması. Sunnah
- Sunan Ibn Majah, 3905–3907: Rüyaların üç türü hakkında hadisler. Sunnah+1
- Jami` at-Tirmidhi, 2280: Rüya ve rüya yorumlamaya ilişkin rivayetler. Sunnah
- British Museum, Papyrus Chester Beatty III: MÖ yaklaşık 1220 tarihli Eski Mısır rüya yorumlama metni. British Museum
- British Museum, Hieroglyphs: Unlocking Ancient Egypt: Eski Mısır'da rüyaların gelecekle ilişkilendirilmesi ve rüya listeleri. British Museum
- Çörekçi, S., The Dream Diary of an Ottoman Governor: Kulakzade Mahmud Pasha's Düşnama, International Journal of Middle East Studies, 2021. Osmanlı ve İslam dünyasında rüya kültürünün tarihsel bağlamı. Cambridge Resolve+1
- Scarpelli ve arkadaşları, rüya, REM uykusu ve duygusal işlemleme üzerine derlemeler. PubMed+1