SİTEMİZ İLE İSİM BENZERLİĞİ OLAN MESAJLAR ALIRSANIZ LÜTFEN İTİBAR ETMEYİNİZ, BİZİMLE ALAKASI YOKTUR. DOLANDIRICI SİTE OLDUĞU KESİNDİR LÜTFEN ŞİKAYET EDİNİZ. BİZ BİR FORUM SİTESİYİZ HİÇBİR ALAKAMIZ OLMADIĞINI BİLDİRİRİZ. WHATSAPP HATTIMIZA GELEN UYARILARA İSTİNADEN BU BİLDİRİMİ YAYINLAMAK ZORUNDA KALDIK.

Siyez unundan poğaça yapılır mı ?

Emre

New member
Siyez Unundan Poğaça Yapılır mı? Lezzeti, Kıvamı ve Püf Noktaları

Siyez unuyla poğaça yapmayı düşünenlerin aklında genellikle aynı sorular oluyor: Hamur güzel kabarır mı, poğaça yumuşak olur mu, ertesi güne kaldığında sertleşir mi? Bir de işin lezzet tarafı var. Geleneksel poğaçanın o mis gibi kokusunu sevip aynı zamanda farklı tahılları mutfağına dahil etmek isteyenler için siyez unu gerçekten merak uyandıran bir seçenek.

Özellikle Kastamonu yöresiyle özdeşleşen siyez buğdayı, son yıllarda geleneksel beslenmeye ve yerel ürünlere ilgi duyanların dikkatini çekiyor. Ancak siyez unuyla poğaça yaparken normal buğday unuyla çalışıyormuş gibi davranmak her zaman aynı sonucu vermiyor. Çünkü unun su tutma davranışı, gluten yapısı, öğütülme derecesi ve hamurun yoğrulma biçimi ortaya çıkan ürünün dokusunu etkiliyor.

Kısa cevap şu: Evet, siyez unundan poğaça yapılır. Üstelik doğru tarif ve birkaç küçük teknik değişiklikle oldukça lezzetli sonuçlar elde edilebilir. Fakat burada önemli olan yalnızca poğaçanın kabarması değil; içinin yumuşak, dışının hafif kızarmış ve ertesi gün de mümkün olduğunca taze kalmasını sağlamaktır.

Gelgelelim, siyez ununu daha sağlıklı olduğu düşüncesiyle tariflere doğrudan eklemekle, onun özelliklerini anlayarak kullanmak aynı şey değil. Gelin konuyu hem mutfak deneyimi hem bilimsel veriler hem de günlük hayatta işe yarayan yöntemler açısından inceleyelim.

Siyez Unu Nedir ve Normal Buğday Unundan Nasıl Ayrılır?

Siyez buğdayının bilimsel adı Triticum monococcum olarak geçer. Eski buğday türlerinden biri olan siyez, Türkiye'de özellikle Kastamonu ve çevresinde yetiştirilir. Kastamonu Üniversitesi akademik arşivinde yayımlanan, Şaban Han ve Müge Hendek Ertop'un 2022 tarihli araştırması, siyez buğdayının kimyasal bileşimini ve fiziksel özelliklerini inceleyen önemli çalışmalardan biridir.

Araştırmada Kastamonu'nun dört ilçesindeki 20 farklı noktadan alınan siyez buğdayı örnekleri değerlendirilmiştir. Örneklerde ortalama protein oranı yüzde 14,22, yağ oranı yüzde 2,88, kül oranı yüzde 2,35 ve karbonhidrat oranı yüzde 71,63 olarak belirlenmiştir. Bu değerler, araştırmada incelenen siyez örneklerine aittir; bütün siyez unlarının veya pişmiş poğaçaların aynı besin değerlerine sahip olduğu anlamına gelmez.

Araştırmada kül oranının yüzde 2,35 çıkması, yanmış madde miktarını değil, laboratuvarda kontrollü yakma işleminden sonra kalan mineral madde toplamını ifade eder. Protein oranının yüzde 14,22 olması da siyez ununun mutlaka daha kabarık hamur oluşturacağı anlamına gelmez. Çünkü protein miktarıyla proteinin hamur içindeki işlevi farklı konulardır.

Kaynak: Han, Ş. ve Hendek Ertop, M. (2022), Kastamonu'da Üretilen Siyez Buğdayının (Triticum monococcum) Bazı Kimyasal ve Fiziksel Özellikleri, Akademik Gıda, 20(1), 63–70. Araştırmanın akademik kaydı.

Peki, bu bilgiler poğaça yaparken neden önemli?

Çünkü poğaça, yalnızca unun içine yoğurt, yağ ve yumurta ekleyerek hazırlanan bir hamur işi değildir. Hamurun gazı tutabilmesi, şekillendirilebilmesi ve pişerken yapısını koruyabilmesi gerekir. Kullanılan unun proteinlerinin niteliği ve gluten ağının özellikleri bu süreçte belirleyicidir.

Siyez unu bu açıdan standart beyaz ekmeklik unla birebir aynı davranmaz. Bu nedenle tarifte aynı miktarda un kullanılsa bile hamurun ele gelişi, kabarma miktarı ve son dokusu değişebilir.

Siyez Unuyla Yapılan Poğaça Neden Daha Az Kababilir?

Poğaçanın kabarmasında maya veya kabartma tozunun oluşturduğu gazın hamur içinde tutulması önemlidir. Mayalı hamurlarda maya, uygun koşullarda şekerleri fermente ederek karbondioksit üretir. Hamur bu gazı yeterince tutabilirse hacmi artar. Ancak gaz üretmek tek başına yeterli değildir; hamurun onu hapsedebilecek bir yapıya sahip olması gerekir.

Bu noktada gluten devreye girer. Gluten, buğday unundaki belirli proteinlerin suyla buluşması ve yoğurma sırasında etkileşmesiyle oluşan elastik ve uzayabilir yapıdır. Poğaçanın içindeki gözeneklerin oluşmasına ve hamurun kabarmasına katkı sağlar.

Siyez buğdayındaki glutenin miktarı ve özellikleri, yaygın ekmeklik buğday çeşitlerinden farklı olabilir. Laura Gazza, Alyssa Hidalgo ve Andrea Brandolini'nin 2023 yılında Journal of Cereal Science dergisinde yayımlanan derleme çalışması, siyez buğdayının yüksek protein içeriğine sahip olabildiğini, bazı siyez genotiplerinin iyi ekmekçilik özellikleri gösterebildiğini ve gluten özelliklerinin diğer buğdaylardan farklılık gösterebildiğini ortaya koymaktadır.

Buradaki önemli ayrıntı şudur: Siyez ununun her zaman az kabaracağı söylenemez. Sonuç; buğday çeşidine, unun öğütülme biçimine, tarifteki sıvı ve yağ oranına, mayalanma süresine ve pişirme koşullarına bağlıdır.

Kaynak: Gazza, L., Hidalgo, A. ve Brandolini, A. (2023), A high protein ancient wheat species: Einkorn, Journal of Cereal Science, makale 103790. Bilimsel derleme.

Günlük mutfak açısından bunun karşılığı oldukça basit: Siyez unuyla hazırlanan hamuru, klasik poğaça hamuru gibi uzun süre ve yoğun biçimde yoğurmak veya daha fazla un ekleyerek sertleştirmek her zaman doğru sonuç vermez.

Hamur ilk bakışta biraz yumuşak ve yapışkan gelebilir. Bu durumda hemen un eklemek yerine birkaç dakika dinlendirmek ve hamurun kıvamını yeniden değerlendirmek daha iyi bir yaklaşım olabilir.

Bir başka önemli konu da beklentidir. Beyaz unla hazırlanan, çok hacimli ve pamuk gibi bir poğaçayla siyez ununun kendine özgü dokusunu koruyan bir poğaçayı aynı ölçütlerle değerlendirmek yanıltıcı olabilir. Siyezli poğaça daha tok, daha belirgin tahıl aromalı ve daha az hacimli olabilir. Bunlar her tarifte mutlaka görülecek sonuçlar değil, karşılaşılabilecek farklılıklardır.

Siyez Unundan Poğaça Yaparken Su ve Yağ Oranı Nasıl Ayarlanmalı?

Siyez unuyla poğaça yaparken en sık karşılaşılan sorunlardan biri hamurun kıvamını doğru ayarlamaktır. Kimi zaman hamur fazla yapışkan olur, kimi zaman da pişince beklenenden daha kuru bir sonuç ortaya çıkar. Bunun temel nedenlerinden biri, farklı unların suyu aynı şekilde emmemesidir.

2023 yılında Foods dergisinde yayımlanan bir araştırmada, iki siyez hattı ile yaygın ekmeklik buğday karşılaştırılmıştır. Siyez örneklerinin ortalama protein miktarı 100 gram un başına 16,5 gram, karşılaştırılan ekmeklik buğdayınki ise 10,5 gram olarak ölçülmüştür. Buna karşılık farinograf adı verilen cihazla ölçülen su kaldırma oranları siyez için yüzde 52,6, ekmeklik buğday için yüzde 58,8 bulunmuştur.

Bu sonuç ilk bakışta şaşırtıcı görünebilir. Protein miktarı yüksek olan bir unun mutlaka daha fazla su emmesi gerektiği düşünülebilir. Oysa su emme kapasitesini yalnızca protein miktarı belirlemez; proteinlerin yapısı, nişastanın özellikleri ve diğer bileşenler de etkilidir.

Üstelik bu değerler belirli siyez hatları üzerinde yapılan laboratuvar ölçümleridir. Evde kullanılan her siyez unu için doğrudan tarif ölçüsü olarak alınmamalıdır.

Kaynak: Foods (2023), “Breadmaking Performance of Elite Einkorn (Triticum monococcum L. subsp. monococcum) Lines: Evaluation of Flour, Dough and Bread Characteristics.” Araştırmanın tam metni.

Evde daha başarılı sonuç almak için şu yöntemleri deneyebilirsiniz:

- Sıvıyı bir kerede eklemek yerine kontrollü biçimde ilave edin.

- Hamur çok kuruysa bir miktar yoğurt veya süt ekleyerek kıvamı düzeltin.

- Hamur yapışkansa hemen un ilave etmeyin; önce 10-15 dakika dinlendirin.

- Hamuru gereğinden fazla yoğurmayın. Özellikle siyez unuyla hazırlanan yumuşak hamurlarda uzun ve yoğun yoğurma her zaman avantaj sağlamaz.

- Yağ miktarını aşırı azaltmayın. Yağ, poğaçanın ağızda bıraktığı hissi ve yumuşaklığını etkiler.

Burada önemli bir ayrıntı var: Yağı artırmak poğaçayı mutlaka daha iyi yapmaz. Fazla yağ, hamurun yapısını ve kabarma davranışını değiştirebilir. Amaç, hamuru yağ içinde bırakmak değil, yeterince nemli ve kolay şekillendirilebilir bir kıvam yakalamaktır.

Evde Denenebilecek Siyez Unlu Poğaça Tarifi

Siyez ununu ilk defa kullanacak olanlar için en mantıklı yaklaşım, az malzemeli ve ölçüleri kolay takip edilebilen bir tarifle başlamaktır. Aşağıdaki tarif, yalnızca siyez unu kullanılarak hazırlanabilecek mayasız bir poğaça seçeneğidir. Mayalı tariflere kıyasla bekleme süresi daha kısadır ve ilk denemede kıvamı kontrol etmek kolaydır.

Malzemeler

- 2 su bardağı siyez unu (yaklaşık 220-240 gram; unun yoğunluğuna göre değişebilir)

- 1 yumurta (akı hamura, sarısı üzerine)

- 4 yemek kaşığı yoğurt

- 4 yemek kaşığı sıvı yağ

- 1 paket kabartma tozu (yaklaşık 10 gram)

- Yarım çay kaşığı tuz

- İsteğe bağlı beyaz peynir, lor peyniri veya ince kıyılmış maydanoz

Hazırlanışı

1. Yoğurdu, yumurta akını ve sıvı yağı bir kapta karıştırın.

2. Siyez ununu, kabartma tozunu ve tuzu ayrı bir kapta harmanlayın.

3. Kuru malzemeleri sıvı karışıma azar azar ekleyin. Unun tamamını ekledikten sonra hamurun kıvamını kontrol edin.

4. Hamuru 10-15 dakika dinlendirin. Bu süre, unun sıvıyı dağıtmasına yardımcı olur.

5. Hamur çok kuruysa bir yemek kaşığı yoğurt ekleyin. Çok yapışkansa bir miktar siyez unu ilave edin; ancak unu azar azar kullanın.

6. Hamurdan küçük parçalar koparıp elinizle şekillendirin. İç harç kullanacaksanız peyniri fazla doldurmayın.

7. Poğaçaların üzerine yumurta sarısı sürün.

8. Önceden ısıtılmış 180 derece fırında yaklaşık 20-25 dakika pişirin. Fırınların performansı farklı olduğu için son birkaç dakikada renklerini kontrol edin.
 
Üst